Một trang đứng đầu kết quả tìm kiếm chưa chắc là nguồn tốt nhất cho bài làm. Trước khi trích dẫn, hãy dành vài phút trả lời năm câu hỏi sau.
Năm câu hỏi cần kiểm tra
- Ai chịu trách nhiệm? Có tên tác giả, tổ chức và cách liên hệ hay không?
- Họ dựa vào bằng chứng nào? Có dữ liệu, phương pháp hoặc liên kết đến tài liệu gốc không?
- Thông tin được tạo khi nào? Ngày xuất bản có phù hợp với chủ đề đang thay đổi nhanh không?
- Mục đích của trang là gì? Giải thích, bán hàng, vận động hay giải trí?
- Nguồn bỏ sót điều gì? Có phạm vi, giới hạn hoặc góc nhìn đối lập nào chưa được nói đến?
Không phải nguồn nào cũng cần đạt mức học thuật. Một trang sản phẩm phù hợp để xác nhận tính năng do nhà cung cấp công bố, nhưng không đủ để kết luận sản phẩm đó tốt nhất.
Đi ngược về nguồn gốc
Nếu một bài viết dẫn số liệu, hãy mở liên kết gốc. Nếu liên kết dẫn đến bài khác cũng chỉ nhắc lại con số, tiếp tục đi ngược cho đến báo cáo, dữ liệu hoặc nghiên cứu đầu tiên.
Với câu trả lời do AI tạo, quy trình vẫn giống nhau: tách từng claim và kiểm tra ở nguồn độc lập. Bạn có thể dùng thêm quy trình kiểm chứng câu trả lời AI.
Ghi kết luận kiểm tra
Bên cạnh mỗi nguồn, ghi một dòng: “Nguồn này dùng để chứng minh điều gì?” và “Điểm yếu của nó là gì?”. Nếu không trả lời được câu đầu, có thể bạn đang lưu nguồn vì thấy nó liên quan chứ chưa biết sẽ dùng vào đâu.
Độ tin cậy không phải nhãn cố định cho cả website. Nó phụ thuộc vào claim cụ thể mà bạn muốn nguồn đó hỗ trợ.